Kunnen blinden straks zien met een chip in hun hersenen?

Er zijn rond de 76.000 blinden in Nederland en wereldwijd zo’n 36 miljoen. Stel je voor dat er iets uitgevonden wordt waardoor ze kunnen zien. Te mooi om waar te zijn? Bij het Nederlands Herseninstituut onderzoeken ze hoe blinden een bepaalde vorm van zicht kunnen krijgen, vertelt directeur en hersenonderzoeker Pieter Roelfsema.

Hoe werkt het?

“Normaal gaat alles wat je ziet via je ogen naar de hersenschors. In plaats daarvan doen blinden een speciale bril met een camera op. De gefilmde beelden worden naar een chip gestuurd die op de hersenschors aangebracht is. Via de chip gaan de beelden rechtstreeks naar de hersenen. De ogen worden overgeslagen, want die werken niet.”

Wat zien ze dan?

“Het gaat om een eenvoudige manier van zien. Lichtpuntjes die samen een beeld of bijvoorbeeld letter vormen. Kleur en diepte is nog lastig, maar wie weet kan dat in de toekomst.”

De chips in de hersenen plaatsen is een zware operatie.

Wordt het al gebruikt?

“Eerder onderzoek testte al een simpele versie hiervan. Eind jaren negentig is er voor het eerst zo’n chip ontwikkeld met 100 contactpunten aangesloten op de hersenen. Die wij nu gebruiken heeft er 1000 en we willen toewerken naar 10.000. Je kunt het vergelijken met de pixels van een foto. Hoe meer pixels of in dit geval lichtjes, hoe gedetailleerder. Maar eerst moeten we zeker zijn dat de operatie veilig is.”

Wat zijn de risico’s?

“De chips in de hersenen plaatsen is een zware operatie. Je wil geen infectie of epileptische aanval krijgen. Of er binnen een paar maanden achter komen dat de chip niet meer werkt en je brein voor niets open en weer dicht is gemaakt.”

Hoe onderzoeken jullie dat?

“We testen het op twee resusapen die we in het donker zetten. We hebben ze getraind om zestien letters te herkennen. Als ze bijvoorbeeld de A herkennen, maken ze een oogbeweging en krijgen ze appelsap als beloning. Ik hoop over vier jaar zo ver te zijn dat we het bij mensen kunnen proberen. Het zou fantastisch zijn als het werkt en lang meegaat.”